Back

ⓘ กินรี



กินรี
                                     

ⓘ กินรี

กินรี และ กินนร หรือ กินรา เป็นสัตว์ในป่าหิมพานต์ ร่างกายท่อนบนเป็นมนุษย์ ท่อนล่างเป็นนก มีปีกบินได้ ตามตำนานเล่าว่าอาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์ เชิงเขาไกรลาส นับเป็นสัตว์ที่มีปรากฏในงานศิลปะของไทยมาก ส่วนในวรรณคดีไทยก็มีการอ้างถึงกินรีด้วยเช่นกัน

                                     

1. ตำนาน

กินรีมีต้นกำเนิดที่แท้จริงเป็นมาอย่างไรนั้นยังไม่พบตำราไหนกล่าวไว้ชัดเจน แต่ในเทวะประวัติของพระพุธกล่าวไว้ว่า เมื่อท้าวอิลราชประพาสป่าแล้วหลงเข้าไปในเขตหวงห้ามของพระศิวะนั้น ท้าวอิลราช และบริวารถูกสาปให้แปลงเพศเป็นหญิงทั้งหมด ต่อมานางอิลา คือ ท้าวอิลราชถูกสาป และบริวารที่มาเล่นน้ำอยู่ใกล้อาศรมของพระพุธ เมื่อพระพุธเห็นนางเข้าก็ชอบ รับนางเป็นชายา และเสกให้บริวารของนางกลายเป็น กินรี โดยบอกว่าจะหาผลาหารให้กิน และจะหากิมบุรุษให้เป็นสามี แสดงว่า กิมบุรุษ หรือ กินนร และกินรีมีต้นกำเนิดมาจากการเสกของพระพุธ พระพุธ คือ ฤๅษี สามารถมีเมียได้ และท้าวอิลราช เมื่อช่วงเดือนที่เป็นหญิงก็น่าจะลืมช่วงที่เคยเป็นชายจึงยอมเป็นเมียฤๅษี

ในหนังสือของ พี.ธอมัส กล่าวว่าที่เชิงเขาเมรุเป็นที่อยู่ของคนธรรพ์ กินนร และสิทธิ์ และว่าคนธรรพ์กับกินนรเป็นเชื้อสายเดียวกัน ส่วนในภัลลาติยชาดก กล่าวว่า กินนรมีอายุ 1.000 ปี

                                     

2. ศิลปะ

จิตรกรรม

ในงานจิตรกรรมไทยนิยมวาดภาพกินร และกินรีไว้ในที่ต่างๆ ในฉากของป่าหิมพานต์ นอกจากนี้ยังมีการปั้นรูปกินรและกินรีประดับไว้ในสถานที่สำคัญด้วย

นาฏกรรม

นางกินรี มีในวรรณกรรมของไทยหลายเรื่อง เรื่องที่แพร่หลายที่สุด คือวรรณกรรมเรื่อง พระสุธน-มโนราห์ ซึ่งตัวนางเอกเป็นนางกินรี มาจากป่าหิมพานต์และถูกจับได้เมื่อลงมาเล่นน้ำในสระ จนต้องกลายเป็นพระมเหสีของพระสุธนผู้เป็นมนุษย์ และถูกกลั่นแกล้งให้ถูกเผาทั้งเป็น แต่นางใช้อุบายหลอกขอปีกหางที่ถูกยึดไว้และบินหนีรอดมาได้ ภายหลังพระสุธนออกติดตามไปยังป่าหิมพานต์และได้พบกันในที่สุด นาฏกรรมในเรื่องนี้มีหลายชุดที่มีชื่อเสียงเป็นที่แพร่หลายอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คือ ชุด มโนราห์บูชายัญ, ระบำกินรีร่อน และระบำไกรลาศสำเริง

ระบำกินรีร่อนออกบูชายัญ เป็นระบำชุดหนึ่งที่ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ศิลปินแห่งชาติ ได้ประดิษฐ์ท่ารำให้มีลีลาอ่อนช้อย งดงาม กับทั้งสอดแทรกความร่าเริงของเหล่ากินรี ที่โผผินบินมาเริงระบำกันอย่างสนุกสนาน โดยให้เข้ากับท่วงทำนองและจังหวะเพลง บางครั้งรำก่อนมโนราห์บูชายัญ หรือบางครั้งก็รำต่อท้ายมโนราห์บูชายัญ

                                     

3.1. ประเภท ทุมกินนร

คือ เหล่ากินนรที่อาศัยตามต้นไม้ มีกายท่อนล่างเป็นนกส่วนท่อนบนเป็นมนุษย์

                                     

3.2. ประเภท จันทกินนร

คือ เหล่ากินนรที่มีกายท่อนล่างเป็นนกส่วนท่อนบนเป็นมนุษย์เช่นเดียวกับทุมกินนร อาศัยอยู่ตามเทือกเขาสีเงินชื่อว่า จันทบรรพต และมีแหล่งหากินอยู่ริมฝั่งแม่น้ำจันทภาคาซึ่งตั้งอยู่ที่ติดกับเทือกเขาจันทบรรพตในแดนหิมพานต์

หมายเหตุ ทุมกินนร และ จันทกินนร มีชื่อเรียกรวมๆกันว่า อรัญวาสีกินนร หมายถึง กินนรผู้อยู่ป่า มีการนุ่งห่มใบไม้ดอกไม้เป็นมาลัยพันตัว

                                     

4. อ้างอิง

  • อรรถกถา มโหสถชาดก
  • วนาวนชาดกปัญญาสชาดก
  • ปุคคลวรรคที่ ๑
  • สุวรรณสามชาดก
  • ภัลลาติยชาดก
  • อรรถกถา อสิตาภุชาดก
  • อรรถกถา ตักการิยชาดก
  • นิทานเรื่องท้าวสุตราชได้นางกินรีเปนชายา
  • อรรถกถา อัฏฐสัททชาดก
  • จันทกินนรชาดก
  • สุธนชาดกปัญญาสชาดก
  • อรรถกถาปหาราทสูตรที่ ๙
  • อรรถกถาจันทนปูชนกเถราปทาน
  • กุณาลชาดก
  • Aksorn Library
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →